Rzeczpospolita Obojga Narodów (XVI-XVIII w.)

Tekst i ilustracje:
Przemysław Czapliński

Kontakt:

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Potop Szwedzki

Na tronie Polsko-Litewskim zasiadał wówczas Jan Kazimierz – wnuk Zygmunta III. Wielka Inwazja Państwa Moskiewskiego, która spadła na mocno już osłabiony wojnami z Kozakami kraj, zajęła Wilno oraz praktycznie całą Litwę i Białoruś.  Zwycięzcy Rosjanie dokonywali licznych rzezi oraz przesiedleń ludności do Rosji. Na Ukrainie nadal walczono z Kozakami, gdy Szwedzi postanowili skorzystać z kłopotów Rzeczpospolitej. Ten skandynawski kraj – niezwykle zmilitaryzowany za rządów króla Karola Gustawa liczył na duże zdobycze wojenne. Po zakończeniu wojny trzydziestoletniej w Niemczech, Szwedzi szukali nowych terytoriów które mogli by łupić. Armia Karola Gustawa zaczęła więc pustoszyć zachodnią część Rzeczpospolitej, podczas gdy Rosjanie i Kozacy okupowali wschód. Ujawniło się niekorzystne położenie Republiki Obojga Narodów – otoczona była przez wielu potężnych, agresywnych sąsiadów – Szwecję, Turcję, Rosję, musiała dodatkowo zmagać się teraz z walecznymi Kozakami. Szwedów i Rosjan ostatecznie udało się odeprzeć, kraj został jednak bardzo zniszczony. Według szacunków historyków w wyniku walk, głodu i epidemii zginęła aż jedna trzecia ludności. Spalono i wysadzono liczne zamki, wywieziono skarby. Rozmiary klęski były ogromne. Bardzo zubożała również średnia szlachta. Rzeczpospolita długo nie mogła odrobić poniesionych wówczas strat. W wyniku wojennej przemocy, okrucieństw i zubożenia zmieniała się także mentalność ówczesnych ludzi. Coraz częstsze były przypadki nietolerancji religijnej, wynaturzała się również demokracja szlachecka, magnaci zaczynali myśleć głównie o swoich własnych interesach a nie o dobru całego kraju.