Mitologia Słowian

Tekst i ilustracje:
Przemysław Czapliński

Kontakt:

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Słowiański Panteon

Oprócz Peruna i Welesa ważnym bogiem był też Swaróg – pan Słońca, czy jego syn Swarożyc – władca ognia. Mokosz to matka ziemia. Oprócz tych bóstw w zapiskach kronikarzy zachowało się także wiele innych imion. Dziś trudno jest jednak ustalić kompetencje czy wygląd większości z nich, ludzie chrystianizujący ziemie Słowian w późniejszym okresie nie chcieli bowiem by przetrwały wyobrażenia bóstw które uważali za dzieła diabelskich, złych sił. Jeden z najbardziej chyba znanych niebian to tak zwany Świętowit – czyli władca o czterech twarzach zwróconych w cztery strony świata. Przedstawienia Świętowita znamy z terenów dzisiejszego Pomorza (archeolodzy znaleźli drewniany, czterogłowy posążek w reliktach osady na wyspie Wolin), północnych Niemiec (według opisów kronikarzy Słowianie Połabscy czcili czterogłowe bóstwa, największa świątynia kapłanów Świętowita znajdować się miała na półwyspie Arkona położonym na skalistym cyplu wyspy Rugia na Bałtyku).

Na wyspie Rugii mieszkali kapłani potężnego Świętowita.


Bardzo znany jest także posąg tak zwanego „Światowida” wydobyty w XIX wieku z rzeki Zbrucz na Ukrainie.

Światowid ze Zbrucza (Źródło ilustracji: Wikimedia)


Posąg ten znaleźć można w muzeum archeologicznym w Krakowie. Statua Światowida ze Zbrucza jest zresztą niezwykle ciekawa z kilku powodów. Jest to jedyna tak okazała średniowieczna rzeźba pogańskiego bóstwa słowiańskiego która przetrwała do naszych czasów. Posąg jest podzielony na trzy części. W górnej znajdują się cztery twarze bóstwa. Prawdopodobnie symbolizuje ona niebo – świat bogów, na drugiej, środkowej części widzimy przedstawienie wojownika na koniu, ręki trzymającej szablę oraz ręki trzymającej pierścień. Być może ten środkowy fragment symbolizuje ziemię – świat żywych ludzi. W dolnym fragmencie można dostrzec wizerunek jakiegoś trzygłowego bóstwa. Badacze przypuszczają, że ta część symbolizuje świat podziemny. Być może trzygłowy bóg to pokonany przez Peruna Weles, przykuty łańcuchem do słupa pośrodku krainy umarłych – Nawii. Podobnie jak wiele innych ludów Słowianie wierzyli, że w środku, centrum świata znajduje się wielkie, kosmiczne drzewo. Według ich mitów był to zapewne dąb. To kosmiczne drzewo podtrzymuje świat w posadach, jego korzenie sięgać mają do najgłębszych podziemi, jego korona podtrzymuje sklepienie nieba.